TÜRK VATANDAŞLIK HUKUKUNUN CUMHURİYET TARİHİNDEKİ GELİŞMELERİ VE TÜRK VATANDAŞLIK KAZANIM HALLERİ
Türk vatandaşlığı hangi yollarla kazanılabilir ve yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı nasıl elde edilir?
Türk vatandaşlığı, doğumla veya sonradan kazanılabilir. Doğumla kazanılan vatandaşlıkta temel esas soy bağıdır. Doğum yeri esası ise Türkiye’de doğan ve ana ve babasından dolayı herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocukların vatansız kalmasını önleyen tamamlayıcı bir vatandaşlık kazanım yoludur.
Türk vatandaşlığının sonradan kazanılması ise yetkili makam kararıyla, evlenme, evlat edinme veya seçme hakkının kullanılması gibi farklı hukuki sebeplere dayanabilir. Yetkili makam kararıyla vatandaşlık kazanımında genel yolla vatandaşlığa alınma, istisnai vatandaşlık ve yeniden vatandaşlığa alınma imkânları bulunmaktadır. Kanunda aranan şartların yerine getirilmesi ise kişiye vatandaşlığın kazanılması konusunda mutlak bir hak sağlamaz; vatandaşlığa kabul konusunda yetkili makamın takdir yetkisi bulunmaktadır.
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında istisnai vatandaşlık kazanımının özel görünümlerinden biridir. Türkiye’de belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancılar, ilgili idari makamlarca gerekli şartları taşıdıklarının tespit edilmesinin ardından istisnai yoldan Türk vatandaşlığını kazanabilmektedir. Taşınmaz edinimi de mevzuatta öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla bu yollardan biridir. 2016 sonrasında yapılan düzenlemeler, yatırım yoluyla vatandaşlığın uygulama alanını önemli ölçüde genişletmiştir.
Türk vatandaşlık hukukunun bugünkü sistemi, Cumhuriyet döneminde birbirini izleyen anayasal ve kanuni düzenlemeler sonucunda oluşmuştur. 1928 tarihli 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve bugün yürürlükte bulunan 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, vatandaşlığın kazanılması ve kaybedilmesine ilişkin sistemin tarihsel gelişiminin temel aşamalarını oluşturmaktadır.
Burcu İrge Erdoğan, “Türk Vatandaşlık Hukukunun Cumhuriyet Tarihindeki Gelişmeleri ve Türk Vatandaşlık Kazanım Halleri”, Cumhuriyetimizin 100. Yılına Armağan, Editor: Prof. Dr. Alpay Hekimler Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Legal Yayıncılık, 2023.